Overgevoelig voor melk, lactose, gluten of fruit?

Met de opkomst van steeds meer glutenvrije- en koemelkvrije producten zou je denken dat een aanzienlijk deel van de Nederlanders een bepaalde mate van een (onontdekte) voedselovergevoeligheid of een allergie heeft. Maar klopt dit wel en wat is dan het verschil tussen een voedselallergie, voedselintolerantie en voedselovergevoeligheid?

Voedselovergevoeligheid is een overkoepelende term voor voedselintolerantie en voedselallergie. Bij een allergie speelt het immuunsysteem van het lichaam een rol en worden er antistoffen gemaakt tegen bepaalde stoffen uit eten (allergenen). Bij een voedselintolerantie worden geen antistoffen gemaakt, maar is er wel sprake van (vage) klachten na het eten van bepaalde voedingsmiddelen.

allergenen
Allergenen die etiketten van voedingsmiddelen vermeld moeten worden
(bron: http://www.voedselallergie.nl/allergenen.html)

Voedselallergie

Ongeveer 1 tot 2 % van de volwassen Nederlandse bevolking heeft last van voedselallergie. Bij baby’s loopt dit percentage op tot 3%. De aanleg om een allergie te ontwikkelen is mede erfelijk bepaald en hangt vaak ook samen met andere allergieën zoals een allergie voor huisstofmijt of hooikoorts. De kans op het ontwikkelen van een (nieuwe) allergie is, vooral in de eerste zes maanden na de geboorte het grootst (ook al via de borstvoeding van de moeder). Daarom wordt moeders aangeraden om pas na zes maanden te beginnen met de overgang van borstvoeding naar bijvoeding. Hierbij worden stapsgewijs allergene voedingsmiddelen zoals tarwe, koemelk, ei en noten geïntroduceerd.

Bij een allergie reageert het afweersysteem van het lichaam op bepaalde voedingsmiddelen. Het afweersysteem maakt antistoffen tegen eiwitten die in deze voedingsmiddelen zitten. De eiwitten zijn echter geen ziekte-indringers en dat het lichaam hierop reageert is dus een foutje van het lichaam. Als de antistoffen in aanraking komen met de eiwitten komt er een stofje histamine vrij. Histamine is de veroorzaker van de vervelende allergische reacties zoals eczeem, galbulten, zwelling van de lippen of oogleden, maar ook maag-darmklachten, astma of levensbedreigende shocks.

Melkeiwit
Allergie voor melkeiwit komt vooral bij kinderen voor, maar deze allergie verdwijnt tijdens de groei. Nog maar 0,5% van de volwassen Nederlanders kampt met deze allergie tegenover ongeveer 6% van jonge kinderen. Melk is een bron van calcium en eiwitten. Vooral om het calcium wordt een zuivelinname van ongeveer 450 millilieter per dag aanbevolen. Alternatieven voor melk zijn sojamelk (mits je geen soja-eiwit allergie hebt), groene groenten, noten en peulvruchten. Dierlijke melksoorten zoals geitenmelk, paardenmelk en schapenmelk zijn geen goede alternatieven.

Fruit
Fruit allergie komt vaak voor. Fruitsoorten die vaak allergische reacties geven zijn onder andere: appel, aardbei, peer, abrikoos, nectarine, kersen, aardbeien, meloen, banaan en kiwi. Het is een relatief milde vorm van een voedselallergie. Zwellingen en irritatie in het mond- en keelgebied  zijn vaak de gevolgen die direct na of tijdens het eten optreden. Vaak kunnen de fruitsoorten wel gegeten worden als ze ingevroren, ingemaakt of gekookt zijn. Bij deze processen verliezen de eiwitten in het fruit (en dat zijn er maar heel weinig) namelijk hun structuur, waardoor er geen antistoffen tegen worden gemaakt. Het kapot gaan van dit eiwit is vaak de reden waarom ontdooid, gekookt of ingemaakt fruit zo slap van structuur is.

Voedselintolerantie

Voedselintolerantie is een niet-allergische voedselovergevoeligheid. Alle soorten voedingsmiddelen kunnen een overgevoeligheidsreactie geven. Het komt bij ongeveer 1% van de volwassen Nederlanders voor. Het aantal mensen dat denkt overgevoelig te zijn voor voedsel is veel hoger. Vaak blijkt uit goed uitgevoerde studies, dat mensen die denken een overgevoeligheid te hebben voor een bepaalde stof uit voeding dit in werkelijkheid niet te hebben. Toch is ook de wetenschap juist niet altijd in staat om verklaringen te vinden voor reacties die het lichaam vertoond. Bepaalde eliminatiediëten zijn ontwikkeld om vast te stellen of voedingsstoffen klachten veroorzaken. Mensen zijn snel geneigd om te denken dat hun klachten voortkomen door iets dat ze hebben gegeten en zetten zichzelf vervolgens onnodig op zo’n een streng dieet zonder overleg met een diëtist. Daarmee doe je jezelf dus echt tekort!

Lactose
Lactose-intolerantie is de meest voorkomende voedselintolerantie die te maken heeft met een gebrekkige aanmaak van het enzym lactase. Lactase is een enzym dat nodig is om lactose (melksuiker) af te breken. Onafgebroken lactose geeft bij 6% van de mensen darmklachten. In meer of mindere mate kunnen deze mensen nog wel enige hoeveelheid lactose verdragen. De hoeveelheid melkproducten die je zonder problemen kunt eten is afhankelijk van de hoeveelheid lactase die het lichaam kan aanmaken. Lactose-intolerantie is minder ernstig dan een koemelkeiwitallergie. Naast het feit dat je vaak namelijk nog wel wat lactose tolereert kun je zonder problemen Nederlandse harde kazen eten en vaak ook nog een kleine hoeveelheid gefermenteerde melkproducten zoals yoghurt.

Gluten
Op dit moment lijkt het populair te zijn om aan te nemen dat we gevoelig zijn voor gluten. Termen als ‘lekkende darm’, ‘leaky gut’ en ‘coeliakie’ worden gebruikt ter onderbouwing dat gluten slecht zouden zijn voor iedereen. Bij de ziekte coeliakie (onder het kopje auto-immuunziekte lees je hier meer over) is er daadwerkelijk iets aan de hand met de darmen als men gluten eet, in andere gevallen is dit niet zo. Het hele fenomeen lekkende darm krijgt daarnaast geen wetenschappelijk draagvlak. Een bepaalde mate van glutengevoeligheid wordt echter wel gerapporteerd door vele mensen. Voor hen geldt dat het raadzaam kan zijn om eens een week glutenvrij te eten en te kijken of je je erdoor beter voelt. Het is daarbij van belang dat volkorenbrood niet wordt vervangen door een vezelarme, suikerrijk en vetrijk alternatief. Dat iets gluten-vrij is maakt het namelijk niet perse gezond.

Auto-immuunziekte

Gluten
Glutenintolerantie is een auto-immuunziekte dat niks te maken heeft met een allergie. Naar schatting heeft ongeveer 1 tot 2% van de Nederlanders daadwerkelijk glutenintolerantie (coeliakie). Als je lijdt aan dit ziektebeeld is werkelijk geen grammetje gluten toegestaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s