Alle soorten eetbare granen

granenDoor: Eline

Tot een aantal jaren geleden waren de meeste mensen in Nederland alleen nog vertrouwd met graansoorten zoals tarwe, rijst, mais, haver en gerst. Ik kan me nog goed herinneren dat ik in mijn eerste jaar Voeding en Diëtetiek pannenkoeken en gebakjes moest bereiden met glutenvrije graansoorten die overigens alleen verkrijgbaar waren in natuurwinkels. De bedoeling van dit hele ‘project’ was om mensen met allergieën goed te kunnen adviseren wat hun alternatieven waren voor het bakken met (met name) bloem (tarwe). Tegenwoordig zijn de alternatieve graansoorten bij elke Albert Heijn verkrijgbaar en kun je allerlei recepten vinden om met al deze granen te koken. Ik ben niet met alle graansoorten bekend, maar ik zet graag op een rijtje wat ik voor jullie heb uitgezocht.

Wat we eten van de graansoorten (grassen) is de graankorrel. De hele graankorrel noemen we volkoren. Hierin zitten nog alle vezels, vitaminen en mineralen. Denk bijvoorbeeld aan zilvervliesrijst. Als we alleen het binnenste van de graankorrel gebruiken, dan hebben we te maken met bloem of bijvoorbeeld witte rijst. Hierbij zijn het vliesje (de zemel) en de kiem verwijderd. In bloem zitten minder vezels, vitaminen en mineralen.

Gerst

Gerst is een graansoort dat veel mensen waarschijnlijk bekend voorkomt als een ingrediënt van bier. Het is ook de basis van de oud Hollandse karnemelkse gortepap. Andere namen voor gerst zijn gort (gepelde gerst), gerstemoutbloem, parelgort, barley (Engels) en grutten (grutten kan ook slaan op andere gepelde en gebroken graansoorten).

Gierst (glutenvrij)

Gierst is een verzamelnaam voor verschillende soorten granen met kleine korrels. De meest bekende soorten zijn millet en sorghum. Gierst heeft goudgele, zwarte, witte of rode korrels die lichtzoet smaken. Gierstsoorten worden vaak gepeld en gegeten zoals rijst of couscous. Meestal is het dus ook géén volkoren graan. Je doet er dus goed aan om de verpakking van millet of sorghum even te bekijken voor je het koopt.

Haver (kan sporen van gluten bevatten)

Haver is vaak de basis van muesli en van de welbekende havermoutpap. Ook zit het vaak verwerkt in koekjes. De graan wordt geloof ik niet zoveel gegeten als onderdeel van de warme maaltijd, maar het kan wel heel geschikt zijn als bindmiddel bij het bereiden van vegetarische hamburgers van peulvruchten (bruine bonen of linzen).

Tarwe, spelt, kamut, farro en freekeh

Tarwe is de meest verbouwde graansoort ter wereld. Er bestaat tarwe waarvan ons brood wordt gemaakt en harde durum-tarwe dat de basis is van pasta, bulgur en couscous (ook wel tarwegriesmeel).

Spelt is een van de andere hoofdgroepen van het tarweras en vergelijkbaar met de tarwesoort die gebruikt wordt voor het bakken van brood.

Kamut zie je steeds meer opkomen en is vergelijkbaar met durum-tarwe. Ik heb het nog niet uitgetest, maar in theorie zou kamutpasta beter geschikt moeten zijn dan speltpasta als alternatief voor onze standaard pasta van harde durum-tarwe.

Naast spelt en kamut heb je nog de tarwerassen eenkorn en emmer. Je kunt alle hele korrels van de tarwerassen, die ook wel worden verkocht onder de naam farro, koken en als vervanging van rijst, couscous of risotto(!) eten.

Freekeh (ook bekend onder de namen frikey en farik) is een bewerkte jonge tarwe. Harde tarwe wordt geoogst voordat het rijp is. Vervolgens wordt de tarwe gedroogd en geroosterd. Dit geeft freekeh een nootachtige en rokerige smaak. Ook freekeh kan gegeten worden als vervanging van rijst en couscous.

Teff (glutenvrij)

Teffkorrels zijn heel erg fijn waardoor je er moeilijk bloem van kan maken. Teff is als het goed is dus altijd volkoren. De smaak is lichtzoet en het is geschikt om te gebruiken bij het bakken van (pannen)koeken, brood, gebak of als basis van pap.

Maïs (glutenvrij)

Maïs is ook een graansoort, maar wordt vaak gegeten als groente. De soort die we eten is de gele suikermaïs. Er bestaan ook ander kleurige maïssoorten (donkerrode, blauwe, violette en zwarte). Wanneer je maïs niet als groente eet dan zul je het wel een keer in de vorm van cornflakes of popcorn hebben gegeten. Ook kan het in de vorm van polenta als koolhydraatbron van de warme maaltijd worden gegeten. Verder wordt maïs verwerkt tot ‘cornsyrup’. Dit is een goedkoop kunstmatig alternatief voor de suiker die we kennen die gewonnen wordt uit suikerriet of suikerbiet. Ook wordt door een overproductie van maïs in met name de Verenigde Staten maïs tot veevoer verwerkt.

Rogge

Rogge zal je vast wel kennen van Fries Roggebrood. Het is ook een belangrijk ingrediënt van ontbijtkoek en pepernoten. Maar wist je dat je gekookte rogge ook goed door een salade kunt mengen?

Rijst (glutenvrij)

Rijst is heel geschikt voor mensen met een glutenintolerantie. Van rijst wordt ook  rijstebloem en mihoen gemaakt. Verder zie je rijst als gepofte rijstkorrel veel terugkomen in ontbijtproducten.

Zaden die lijken op graan (glutenvrij)

Amaranth, boekweit en quinoa zijn zaden van andere planten dan granen, maar worden wel als vervanging van granen gegeten of verwerkt. Van amaranth en boekweit kan brood, (pannen)koeken en gebak worden gebakken. Alle drie de soorten kunnen ook als alternatief van rijst worden gegeten. Deze zaden zijn perfect geschikt voor mensen die geen gluten kunnen verdragen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s