Wat voor soort eter ben jij?

Door: Eline

Ik merk om mij heen dat voeding steeds meer een hot topic is geworden. Ik ben één van de duizenden foodbloggers in Nederland. De instagramfoto’s maken voeding er ook al niet minder aantrekkelijk op! Die obsessie die er lijkt te zijn met eten en diëten deed mij denken aan iets dat ik ooit geleerd heb tijdens mijn opleiding, namelijk dat er drie soorten overeters zijn: lijngerichte eters, emotionele eters en externe eters. Ik zat zo te denken, misschien hebben we wel een vierde groep overeters, de social-media-eters; mensen die gaan eten omdat ze wat ze voorbij zien komen op instagram ook willen eten. Maar laat ik dat maar over aan iemand die daar wetenschappelijk onderzoek naar wilt doen (houd me op de hoogte als jij dat gaat doen!). Ik wil je liever een kijkje laten nemen in de drie soorten eters, omdat ik van mening ben dat als je inzicht krijgt in de aanleiding waarom je eet (of niet eet) je meer succes zult behalen bij het afvallen of aankomen.

Lijngerichte eters eten te veel wanneer hun honger het wint van de wil tot afvallen of wanneer afvallen even niet meer zo belangrijk voor ze is door een bepaalde aangrijpende situatie in het leven. Emotionele eters gaan meer eten wanneer zij geconfronteerd worden met negatieve gevoelens. Mensen die zich niet kunnen weerhouden bij de geur van de bakker op het station of borrelhapjes die op tafel liggen worden externe eters genoemd. Bedenk je goed dat het best mogelijk is dat je kenmerken kan hebben van meerdere type eter (I HEAR.. ME!). Bedenk je ook dat natuurlijk iedereen wel eens bezwijkt door de geur die uit de keuken komt en door de feesthapjes op een prachtige gedekte tafel, dat maakt je niet meteen een overeter die in therapie moet gaan. Als je echt last hebt van vaak te veel eten, dan kan dit inzicht je hopelijk een stapje verder helpen om te minderen met dat gedrag.

Er zijn drie psychologische theorieën die het ontstaan van deze drie type eters verklaren: de restraint(beheers)theorie (lijngericht eetgedrag), de psychosomatische theorie (emotioneel eetgedrag) en de externaliteitstheorie (extern eetgedrag).

Volgens de restraint-theorie is lijnen vaak de oorzaak van overgewicht. Deze theorie gaat er vanuit dat men een natuurlijk gewicht heeft (een setpoint). Wanneer iemand dan gaat lijnen om dit gewicht naar beneden te brengen verdedigt het lichaam zich door het motortje waarop je lichaam draait langzamer te laten gaan en door hongersignalen aan je hersenen af te geven. Tja en dan heb je als lijner een ruzie veroorzaakt tussen je verstand, die zegt dat je moet afvallen, en je lichaam, die aankondigt honger te hebben. Wanneer je honger heeft gewonnen van je verstand is de gedachte bij de lijners vaak: ‘Deze dag is toch al verpest, dus maakt het niet meer uit als ik dit ook nog eet’. Wat er dan gebeurt is dat je veel te veel gaat eten. Dit effect is zelf groter wanneer het gaat om voedsel met veel kilocalorieën. Als je denkt dat je een behoorlijke lijner bent, helpen de volgende trucs wellicht om niet van lijnen naar vreten over te springen:

  • Bedenk je dat het eten van een bepaald voedingsmiddel niet meteen goed of slecht is, het gaat om je hele eetpatroon. Een keer een gevulde koek, maakt je niet een falend en ongezond persoon, die het allemaal maar heeft verpest.
  • Streef niet naar snel resultaat, maar naar blijvend resultaat (niet meer dan 0,5 kg per week afvallen dus). Daar hoort genieten van een kleine ‘zondiging’ ook bij!
  • Beweeg! Dan kan je ook wat vaker iets lekkersnemen, dat je jezelf (ten onrechte) verbiedt!

Stress zorgt net als bij het eten van voedsel voor de samentrekkingen van de maag en een stijging van het bloedsuikergehalte waardoor je dus het gevoel hebt dat je vol zit en geen trek meer heb in eten. Emoties en stress kunnen er dus voor zorgen dat je afvalt. Behalve bij mensen die eten door negatieve emoties. Dit wordt benadrukt in de psychosomatische theorie. Volgens deze theorie hebben emotie-eters niet goed geleerd hongerprikkels en emoties van elkaar te onderscheiden. Vaak hebben deze mensen moeite met het voelen en verwoorden van emoties, ze komen met moeite bij hun emoties. Emotioneel eten is, net als bij depressie en impulsiviteit, gerelateerd aan een tekort aan dopamine – het stofje in onze hersenen dat onze stemming beïnvloed. Door meer te eten maken we meer dopamine aan en voelen we ons gelukkiger, die neiging is extra groot bij mensen die zich vaker slecht voelen. Het voornemen om af te vallen als je een emotionele eter bent, houd je vaak niet vol wanneer emotionele problemen de kop op steken. Het is dus belangrijk dat je eerst probeert deze emoties op een juiste manier een plek te  geven. Wanneer de neiging tot eten weggevallen is, is er weer ruimte gemaakt om gezond af te vallen. Als je denkt dat je een emotie-eter bent kan dit je misschien verder helpen:

  • Een eetdagboekje bijhouden waarin je beschrijft wat je eet en wat je daarbij voelt, zodat je een patroon gaat herkennen waarin je moeilijke eetsituaties kunt zien aankomen. Vraag je bij het eten ook af waarom je eet; heb je hoofdhonger of buikhonger?
  • Zoek afleiding bij mensen of onder de douche wanneer je je gestrest, boos of rot voelt en ga eten vooral uit de weg.
  • Ga bewegen! Een lekkere workout werkt tegen stress en laat je beter voelen.

Volgens de externaliteitstheorie is het een persoonlijkheidskenmerk van iemand als diegene gaat eten bij het ruiken of zien van lekker eten. Externe eters eten vaak meer dan anderen doordat zij eten als ze eten zien of ruiken en daarbij niet meer luisteren naar hun werkelijke lichamelijke behoeftes. Als je een externe eter bent kan het helpen om de situaties waarin je gaat eten in kaart te brengen. Hierdoor handel je vervolgens met meer bewustzijn als je bijvoorbeeld door een stationshal of langs de gebakafdeling van de Appie loopt. Verder helpt het om:

  • Niet met lege maag je boodschappen te doen.
  • Om afspraken met jezelf te maken dat je alleen op vaste tijdstippen en op een vaste plek (niet achter je pc of tv natuurlijk) geniet van je eten.
  • Haal geen voorraad aan lekkere dingen in huis.
  • Kook in afgepaste hoeveelheden.
  • Ga op feestjes niet bij de hapjes staan en maak een afspraak dat je maar één keer langs een buffet loopt.

Verder geld voor alle eters, LOVE YOUR FOOD. Er is geen reden om te denken dat genieten van eten niet voor jou is weggelegd! En voor wie nog niet helemaal uitgelezen was, nog twee extra feitjes:

De lijngerichte gedachten en gedragingen gaan ook vaak vooraf bij mensen die boulimia ontwikkelen; zij hebben voorafgaand aan hun eerste eetbui vaak een periode van streng lijnen achter de rug, daarnaast kan ook emotioneel eten een grote rol bij hen spelen. Verder heb je ook emotie-niet-eters; dat is wanneer je nauwelijks meer eet door emotionele problemen. Deze mensen krijgen een kick als ze expres weinig eten. Dat goeie gevoel zorgt ervoor dat je je niet zo bezig houdt met de onderliggende emotionele problemen. Dit gedrag is vaak terug te zien bij mensen die anorexia hebben.

Bron: van Strien, T., & Vocking, Y. (2006). Nederlandse Vragenlijst voor Eetgedrag en de diëtist. Informatorium voor Voeding en Diëtetiek, 1-23.

wat voor eter ben jij2

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s